Mertz Tools - Gwintowanie krok po kroku: jak naciąć gwint gwintownikiem ręcznym

Gwintowanie ręczne to jedna z tych czynności, które wyglądają na trudne, a w praktyce sprowadzają się do trzech rzeczy: dobrego otworu, ostrego gwintownika i cierpliwości. Gwintowniki Mertz DIN 352 sprzedajemy w kompletach po 3 sztuki – dokładnie tak, jak wygląda prawidłowy proces.

Komplet trzech gwintowników ręcznych Mertz DIN 352

Dlaczego trzy gwintowniki?

W komplecie DIN 352 każdy gwintownik ma inny zarys:

Wstępny (jeden pierścień na chwycie) – długi stożek, nacina zaledwie zarys gwintu i prowadzi narzędzie w osi otworu.
Środkowy (dwa pierścienie) – pogłębia gwint do ok. 75% profilu.
Wykańczający (bez pierścieni) – pełny zarys, gładkie boki gwintu.

Każdy zbiera mały wiór, więc nie ma ryzyka ukręcenia gwintownika w otworze. W miękkim aluminium można pominąć środkowy, w stali – nigdy.

Krok 1: otwór pod gwint

Najczęstszy błąd to za mały otwór. Gwintownik nie jest wiertłem – ma nacinać boki gwintu, nie usuwać cały materiał. Średnica otworu pod gwint metryczny zwykły:

M3 → 2,5 mm
M4 → 3,3 mm
M5 → 4,2 mm
M6 → 5,0 mm
M8 → 6,8 mm
M10 → 8,5 mm
M12 → 10,2 mm
M14 → 12,0 mm

Dla gwintów drobnozwojnych (np. M10 × 1,0) otwór jest większy: średnica gwintu minus skok, czyli 9,0 mm. Krawędź otworu warto lekko sfazować – gwintownik wejdzie prosto.

Do otworów użyj wierteł czarno-złotych HSS, a w nierdzewce – kobaltowych.

Krok 2: pokrętło i pierwsze zwoje

Gwintownik zakładamy w pokrętle (nie w wiertarce). Ustawiamy prostopadle do powierzchni – najłatwiej sprawdzić kątownikiem z dwóch stron – i obracamy z lekkim dociskiem, aż narzędzie „złapie”.

Potem zasada pół obrotu w przód, ćwierć w tył: cofnięcie łamie wiór i czyści rowki. Kilka kropel oleju do gwintowania albo zwykłego oleju maszynowego znacząco wydłuża życie gwintownika i poprawia gładkość gwintu.

Krok 3: naprawa zerwanego gwintu

Jeśli gwint w otworze jest uszkodzony, ale nie wyrwany, wystarczy przejść go gwintownikiem wykańczającym tej samej wielkości – wyprostuje zgniecione zwoje. Gdy gwint jest wyrwany, rozwiercamy otwór pod kolejny rozmiar (np. z M8 na M10) i nacinamy nowy.

Do śrub i szpilek służą narzynki – ten sam zestaw zasad: fazka na końcu pręta, prostopadle, olej, cofanie co pół obrotu.